Wzd-functionaris: welke rol en positie heeft die?

De Wzd-functionaris is de deskundige die binnen een zorgorganisatie toeziet op de zorgvuldige inzet van onvrijwillige zorg en op de naleving van het stappenplan uit de Wet zorg en dwang.

Je past binnen je organisatie soms onvrijwillige zorg toe, en de Wet zorg en dwang vraagt dat daar iemand op toeziet. Die persoon is de Wzd-functionaris. Voor veel zorgaanbieders is niet meteen helder wat deze functionaris precies doet, welke positie die heeft en wie de rol mag vervullen.

De Wzd-functionaris is geen formaliteit, maar een inhoudelijke rol die de rechtspositie van de cliënt bewaakt. We helpen je bepalen hoe je deze rol invult op een manier die past bij je organisatie en die voldoet aan wat de wet vraagt.

Wat de Wzd-functionaris doet

De Wzd-functionaris ziet toe op de zorgvuldige inzet van onvrijwillige zorg. Die persoon beoordeelt of het stappenplan van de Wet zorg en dwang goed wordt doorlopen en of er echt geen alternatieven zijn voor de onvrijwillige zorg. Zo is er altijd een deskundige die meekijkt bij ingrijpende beslissingen.

De functionaris heeft daarmee een bewakende rol. Het doel is dat onvrijwillige zorg alleen wordt ingezet als het niet anders kan, en dat de cliënt de bescherming krijgt die de wet biedt. De functionaris draagt bij aan een zorgvuldige afweging, los van de dagelijkse zorgverlening.

De positie binnen de organisatie

• Onafhankelijke blik: de Wzd-functionaris kijkt met een deskundige en kritische blik naar de inzet van onvrijwillige zorg, los van de uitvoerende zorg.
• Deskundigheidseis: de rol mag alleen worden vervuld door een ter zake kundige arts, een orthopedagoog-generalist of een GZ-psycholoog. Andere personen mogen dit niet.
• Betrokken bij het stappenplan: de functionaris is betrokken op de momenten die het stappenplan voorschrijft, zeker als de onvrijwillige zorg langer duurt of zwaarder wordt.
• Aanwijzen en vastleggen: je legt vast wie de rol vervult en hoe de functionaris in je organisatie is gepositioneerd.

Waarom de rol goed geregeld moet zijn

Onvrijwillige zorg grijpt in op de vrijheid van de cliënt. Daarom vraagt de wet om extra waarborgen, en de Wzd-functionaris is daar een belangrijk onderdeel van. Is de rol niet goed belegd, dan mist je organisatie een schakel die de zorgvuldigheid bewaakt en die je richting een toezichthouder moet kunnen laten zien.

Voor kleine organisaties kan het lastig zijn om deze deskundigheid in huis te hebben. Het is dan belangrijk om te bepalen hoe je de rol invult, bijvoorbeeld door de juiste deskundige te betrekken. We denken graag mee over hoe je dit passend en aantoonbaar regelt.

Veelgestelde vragen over de Wzd-functionaris

Wanneer heb ik een Wzd-functionaris nodig?
Zodra je binnen je organisatie onvrijwillige zorg verleent onder de Wet zorg en dwang, hoort daar een Wzd-functionaris bij die op de zorgvuldige inzet toeziet. De rol hoort dus bij het toepassen van onvrijwillige zorg, niet bij vrijwillige zorg. Verleen je zorg aan cliënten die onder de Wzd vallen en kan onvrijwillige zorg aan de orde zijn, dan regel je deze functionaris. We helpen je bepalen of dit voor jouw organisatie speelt.

Wie mag de rol van Wzd-functionaris vervullen?
De wet wijst hiervoor specifiek drie beroepen aan: een ter zake kundige arts, een orthopedagoog-generalist of een GZ-psycholoog. Alleen deze deskundigen mogen de rol van Wzd-functionaris vervullen; andere personen niet. Het gaat om iemand die inhoudelijk kan beoordelen of onvrijwillige zorg zorgvuldig en volgens het stappenplan wordt ingezet. Zorg er dus voor dat de persoon die je aanwijst een van deze drie opleidingen heeft en de rol met voldoende afstand tot de dagelijkse uitvoering kan vervullen.

Wat is het verschil met de cliëntenvertrouwenspersoon Wzd?
Dat zijn twee verschillende rollen. De Wzd-functionaris is een deskundige die binnen de organisatie toeziet op de zorgvuldige inzet van onvrijwillige zorg. De cliëntenvertrouwenspersoon Wzd staat juist aan de kant van de cliënt en ondersteunt die bij vragen en klachten over onvrijwillige zorg. De een bewaakt het proces vanuit deskundigheid, de ander behartigt het belang van de cliënt. Beide rollen bestaan naast elkaar.

Hoe regel ik dit als kleine zorgaanbieder?
Ook als kleine aanbieder moet je de Wzd-functionaris goed beleggen als je onvrijwillige zorg verleent. Omdat de rol alleen door een ter zake kundige arts, orthopedagoog-generalist of GZ-psycholoog mag worden vervuld, is die deskundigheid niet altijd in huis. Je kijkt dan hoe je zo iemand betrekt en de rol vastlegt. Het gaat erom dat een van deze deskundigen meekijkt en dat je dit kunt aantonen. We helpen je een invulling te kiezen die past bij je omvang en die voldoet aan wat de wet vraagt.

Wil je de rol van Wzd-functionaris goed beleggen en vastleggen? We kijken samen naar wat past bij jouw organisatie. Neem gerust contact op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek.