Wvggz of Wzd: welke wet geldt voor jouw cliënt?

De Wzd regelt onvrijwillige zorg voor mensen met een psychogeriatrische aandoening of een verstandelijke beperking, terwijl de Wvggz verplichte zorg regelt voor mensen met een psychische stoornis.

Je hebt een cliënt bij wie zorg soms tegen de wil in nodig is, en je vraagt je af welke wet daarop van toepassing is. Twee wetten regelen dit terrein: de Wet zorg en dwang en de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg. Ze lijken op elkaar, maar gelden voor verschillende doelgroepen. De verkeerde wet toepassen betekent dat je de verkeerde procedure volgt.

Voor zorgaanbieders is het belangrijk om dit onderscheid scherp te hebben. Het bepaalt welke stappen je zet, welke functionarissen een rol spelen en hoe je de zorg vastlegt. We helpen je bepalen onder welke wet je cliënt valt en wat dat betekent voor je werkwijze.

Het verschil in doelgroep

Het onderscheid zit in de aandoening van de cliënt, niet in de plek waar de zorg wordt gegeven. De Wzd geldt voor mensen met een psychogeriatrische aandoening, zoals dementie, of een verstandelijke beperking. De Wvggz geldt voor mensen met een psychische stoornis.

Dat betekent dat je eerst kijkt naar de grondslag van de zorgvraag. Gaat het om dementie of een verstandelijke beperking, dan is de Wzd het kader. Gaat het om een psychische stoornis, dan is de Wvggz het kader. Bij een cliënt met meerdere aandoeningen moet zorgvuldig worden bepaald welke wet leidend is.

Onvrijwillige zorg tegenover verplichte zorg

• Wzd: onvrijwillige zorg: de Wzd spreekt van onvrijwillige zorg: zorg waar de cliënt of zijn vertegenwoordiger niet mee instemt, of waartegen de cliënt zich verzet.
• Wvggz: verplichte zorg: de Wvggz spreekt van verplichte zorg, die via een eigen juridische route tot stand komt, zoals een zorgmachtiging of een crisismaatregel.
• Uitgangspunt is vrijwilligheid: beide wetten gaan ervan uit dat zorg zoveel mogelijk vrijwillig is. Dwang of verplichting is het laatste middel, als er geen alternatief is.
• Eigen stappen en functionarissen: elke wet kent zijn eigen procedure en betrokken functionarissen. Je volgt dus het stappenplan dat bij de juiste wet hoort.

Waarom het onderscheid in de praktijk telt

Als je de verkeerde wet toepast, volg je de verkeerde procedure en leg je de zorg onjuist vast. Dat kan gevolgen hebben voor de rechtspositie van de cliënt en voor de manier waarop je je verantwoordt richting een toezichthouder. Het onderscheid is dus niet theoretisch, maar bepaalt je dagelijkse werkwijze.

Bij twijfel over welke wet geldt, is het verstandig om dit zorgvuldig te onderbouwen en vast te leggen. Zeker bij cliënten met meerdere aandoeningen kan de afbakening lastig zijn. We denken graag met je mee over hoe je dit in jouw situatie bepaalt en borgt.

Veelgestelde vragen over de Wvggz en de Wzd

Wat is het belangrijkste verschil tussen de Wzd en de Wvggz?
Het belangrijkste verschil zit in de doelgroep. De Wzd geldt voor mensen met een psychogeriatrische aandoening, zoals dementie, of een verstandelijke beperking. De Wvggz geldt voor mensen met een psychische stoornis. De Wzd spreekt van onvrijwillige zorg, de Wvggz van verplichte zorg. Je kijkt dus eerst naar de grondslag van de zorgvraag om te bepalen welke wet van toepassing is en welke procedure je volgt.

Wat als een cliënt meerdere aandoeningen heeft?
Dan moet zorgvuldig worden bepaald welke wet leidend is. Een cliënt kan bijvoorbeeld zowel een verstandelijke beperking als een psychische stoornis hebben. In zo'n situatie kijk je naar de aandoening die de zorgvraag bepaalt en onderbouw je je keuze. Leg vast waarom je voor een bepaalde wet kiest, zodat helder is welke procedure je volgt. Bij twijfel is het verstandig om dit goed te onderbouwen.

Geldt de Wzd alleen in een zorginstelling?
Nee. De Wzd is gekoppeld aan de aandoening van de cliënt, niet aan de locatie. Dat betekent dat onvrijwillige zorg onder de Wzd ook aan de orde kan zijn buiten een instelling, bijvoorbeeld in de thuissituatie of in kleinschalige woonvormen. Waar de zorg ook wordt gegeven, je volgt het kader dat bij de aandoening hoort. Zo weet je zeker dat je de juiste procedure en waarborgen toepast.

Moeten wij als kleine aanbieder ook aan deze wetten voldoen?
Als je zorg verleent aan cliënten die onder de Wzd of de Wvggz vallen, gelden deze wetten ook voor jou, ongeacht je omvang. Verleen je onvrijwillige of verplichte zorg, dan volg je het bijbehorende stappenplan en leg je dat vast. Ook een kleine organisatie moet dit op orde hebben. We helpen je bepalen of en hoe deze wetten voor jouw cliënten spelen en wat je moet regelen.

Twijfel je onder welke wet je cliënt valt of hoe je onvrijwillige of verplichte zorg goed regelt? We kijken samen naar je situatie. Neem gerust contact op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek.