Wmo-toezicht door de gemeente: hoe het werkt en waar je op let

Wmo-toezicht is het toezicht op de kwaliteit van maatschappelijke ondersteuning, uitgevoerd door een toezichthouder die door het college van burgemeester en wethouders is aangewezen, vaak de GGD of een regionale organisatie.

Veel zorgondernemers denken bij toezicht direct aan de IGJ. Maar als je ondersteuning levert vanuit de Wmo, is de inspectie niet je toezichthouder. De IGJ houdt geen toezicht op de uitvoering van Wmo-zorg; dat doet de gemeente, via een toezichthouder die zij zelf aanwijst.

Dat maakt het beeld per regio anders. De ene gemeente belegt het toezicht bij de GGD, de andere bij een regionale samenwerking of bij een eigen team. Wat overal geldt, is dat je als aanbieder verantwoordelijk bent voor kwalitatief goede en veilige ondersteuning en dat je bepaalde gebeurtenissen moet melden.

Twee soorten toezicht uit elkaar houden

Binnen de Wmo bestaat toezicht op kwaliteit en toezicht op rechtmatigheid. Kwaliteitstoezicht gaat over de vraag of de ondersteuning goed en veilig is. Rechtmatigheidstoezicht gaat over de vraag of er is geleverd en gedeclareerd zoals afgesproken. Dat zijn verschillende sporen met een eigen grondslag, soms uitgevoerd door verschillende mensen.

Houd dat onderscheid vast, ook in je eigen communicatie. Een onderzoek naar de kwaliteit van je begeleiding is iets anders dan een onderzoek naar je administratie. Vraag bij een aankondiging altijd expliciet op welke grondslag het onderzoek plaatsvindt en wat de reikwijdte is.

Wat je moet melden

• Calamiteiten: een niet beoogde of onverwachte gebeurtenis die betrekking heeft op de kwaliteit van een voorziening en die tot een ernstig schadelijk gevolg voor of de dood van een cliënt heeft geleid.
• Geweld bij de verstrekking van een voorziening: ernstig grensoverschrijdend gedrag jegens een cliënt, door een beroepskracht of door een andere cliënt.
• Bij wie: bij de toezichthouder die jouw gemeente heeft aangewezen. Die verschilt per regio, dus zorg dat je weet wie dat voor jou is.
• Binnen welke termijn: de termijn en de procedure staan in het protocol van jouw gemeente of regio. Zoek dat op voordat je het nodig hebt.

Hoe je je voorbereidt

Toezichthouders werken vaak met een toetsingskader dat ze publiceren. Vraag dat op of zoek het op de site van je regio, en loop het door met je team. Dat geeft je een concreet beeld van waar naar wordt gekeken: dossiervoering, deskundigheid van medewerkers, cliëntveiligheid, medezeggenschap en de manier waarop je met klachten en incidenten omgaat.

Verder geldt hetzelfde als bij ander toezicht: het gaat niet om perfectie, maar om aantoonbare reflectie. Weet je waar je staat, weet je wat beter kan en kun je laten zien dat je daaraan werkt.

Veelgestelde vragen over Wmo-toezicht

Moet ik een calamiteit bij zowel de gemeente als de IGJ melden?
Dat hangt af van de zorg waarbinnen de gebeurtenis plaatsvond. Gaat het om ondersteuning op grond van de Wmo, dan meld je bij de Wmo-toezichthouder van je gemeente. Lever je daarnaast zorg die onder de Wkkgz valt en vond de calamiteit binnen dat deel plaats, dan geldt de meldplicht bij de IGJ. Bij organisaties met meerdere financieringsvormen is het verstandig dit vooraf uit te zoeken en vast te leggen.

Kan de toezichthouder onaangekondigd langskomen?
Dat kan, afhankelijk van de aanleiding en de werkwijze van de betreffende toezichthouder. Onderzoek kan risicogericht en proactief zijn, of naar aanleiding van een signaal of melding. Zorg dat je organisatie ook zonder voorbereidingstijd kan laten zien hoe het werkt: actuele dossiers, een handboek dat gebruikt wordt en medewerkers die kunnen vertellen hoe ze werken.

Wat gebeurt er met de uitkomst van een onderzoek?
De toezichthouder rapporteert aan de gemeente, die daaraan gevolgen kan verbinden binnen de contractrelatie. Je krijgt in de regel gelegenheid om te reageren op de feitelijke bevindingen voordat een rapport definitief wordt. Gebruik die gelegenheid zorgvuldig en onderbouw je reactie met stukken uit je eigen systeem.

Heb je een aankondiging ontvangen of wil je weten hoe je ervoor staat? We kijken graag met je mee.