Valse zorgdiploma's in de zorg: waarom dit een groeiend risico is voor jouw organisatie

Valse zorgdiploma's zijn vervalste of onterecht verkregen opleidingsbewijzen waarmee mensen zonder de juiste kwalificatie in de zorg aan het werk gaan; als zorgaanbieder ben je wettelijk verplicht om de bevoegdheid van je medewerkers te controleren.

Je leest het met enige regelmaat terug in het nieuws: medewerkers die met een vals diploma in de zorg werken. Voor jou als zorgaanbieder is dat meer dan een krantenkop. Het raakt direct aan de veiligheid van je clienten en aan je eigen verantwoordelijkheid. Want komt er iemand bij je werken die handelingen verricht waarvoor de opleiding ontbreekt, dan ligt het risico uiteindelijk bij jou: niet bij het uitzendbureau, niet bij de medewerker.

Het goede nieuws is dat je hier grip op hebt. Diploma's controleren hoeft geen ingewikkeld traject te zijn. Met een paar vaste stappen in je aannameproces sluit je het grootste deel van het risico uit. We leggen uit waarom dit onderwerp nu speelt, wat er van je wordt verwacht en hoe je het praktisch aanpakt.

Waarom dit nu speelt

Het aantal meldingen bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd over valse diploma's is de afgelopen jaren duidelijk gestegen. Door de personeelstekorten worden medewerkers soms op het laatste moment ingezet, waardoor er minder zorgvuldig naar papieren wordt gekeken. Tegelijk zijn vervalste diploma's en zelfs nep-uittreksels eenvoudiger verkrijgbaar geworden. Die combinatie maakt controle aan de voorkant belangrijker dan ooit. Niet uit wantrouwen naar je team, maar omdat een enkele fraudeur grote gevolgen kan hebben voor de mensen die jij verzorgt.

Wat er van jou als zorgaanbieder wordt verwacht

Op grond van de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) heb je een vergewisplicht. Dat betekent dat je je ervan moet vergewissen dat een nieuwe zorgverlener geschikt is en over de juiste diploma's beschikt. Die plicht blijft ook gelden wanneer je personeel inhuurt via een uitzend- of bemiddelingsbureau. Je mag de controle dus niet volledig uit handen geven. In de praktijk komt het hierop neer:

• Controleer bij iedere nieuwe medewerker of zzp'er het diploma, niet alleen een kopie.
• Kijk ook naar het beroepsregister: afhankelijk van de functie hoort iemand geregistreerd te staan in het BIG-register of in het SKJ-register.
• Vertrouw niet blind op een bureau; vraag de documenten op en kijk er zelf naar.
• Leg vast hoe je controleert, zodat je bij een inspectie kunt laten zien dat je het structureel doet.

Hoe je een diploma praktisch controleert

Er zijn een paar betrouwbare manieren om een diploma te verifieren. Welke je gebruikt, hangt af van het beroep en de situatie.

• Mijn DUO: laat de medewerker tijdens het gesprek inloggen op Mijn DUO (voorheen het Diplomaregister) en bekijk samen het digitale uittreksel. Daarin staan de meeste erkende Nederlandse diploma's.
• BIG-register: voor beroepen die onder de Wet BIG vallen, zoals verpleegkundigen, controleer je de registratie in het openbare BIG-register.
• SKJ-register: werkt iemand in de jeugdhulp of jeugdbescherming, dan controleer je het openbare register van Stichting Kwaliteitsregister Jeugd. Voor hbo- en wo-opgeleide professionals die complexe of risicovolle taken uitvoeren, is deze registratie vaak verplicht.
• Verificatie van certificaten: twijfel je over een certificaat of een buitenlands diploma, laat dit dan controleren, bijvoorbeeld via een verificatiedienst zoals Valideer of door contact op te nemen met de onderwijsinstelling.
• VOG: vraag daarnaast altijd om een geldige Verklaring Omtrent het Gedrag die past bij de functie.

Let op: ook in het diplomaregister kunnen onterecht verkregen diploma's voorkomen. Een controle is dus geen sluitende garantie, maar wel een stevige drempel. Combineer de check met het navragen van referenties bij eerdere werkgevers voor een vollediger beeld.

Veelgestelde vragen over valse zorgdiploma's

Ben ik ook verantwoordelijk als ik via een uitzendbureau inhuur?
Ja. De vergewisplicht uit de Wkkgz blijft bij jou als zorgaanbieder liggen, ook wanneer je medewerkers inhuurt via een uitzend- of bemiddelingsbureau. Je mag erop vertrouwen dat een bureau zijn werk doet, maar je blijft zelf verantwoordelijk voor goede zorg en dus voor de bevoegdheid van wie je inzet. Vraag daarom de diploma's en VOG's op en controleer ze zelf, ook bij ingehuurd personeel.

Wanneer controleer ik het BIG-register en wanneer het SKJ-register?
Dat hangt af van het beroep. Het BIG-register geldt voor beroepen die onder de Wet BIG vallen, zoals verpleegkundigen. Het SKJ-register is het beroepsregister voor jeugdprofessionals: hbo- en wo-opgeleide medewerkers die in de jeugdhulp en jeugdbescherming werken. In de Jeugdwet zijn beide registers erkend als beroepsregister. Werk je met jeugd, dan kijk je dus in het SKJ-register; bij BIG-beroepen in het BIG-register. Beide registers zijn openbaar, dus je kunt een registratie zelf nakijken.

Hoe laat ik een medewerker inloggen op Mijn DUO?
De medewerker logt in op Mijn DUO met DigiD en download daar een digitaal uittreksel van het diplomaregister. Het handigst is om dit samen te doen tijdens het kennismakings- of intakegesprek, zodat je het uittreksel direct ziet en kunt vergelijken met het identiteitsbewijs. Zo controleer je in een keer of de naam, het diploma en de persoon bij elkaar horen.

Wat doe ik bij een vermoeden van een vals diploma?
Ga zorgvuldig te werk en trek geen overhaaste conclusies. Controleer eerst de gegevens via Mijn DUO en het register dat bij het beroep hoort: het BIG-register of het SKJ-register. Neem zo nodig contact op met de onderwijsinstelling. Bij een bevestigd vermoeden van fraude kun je dit melden bij de IGJ en het Informatieknooppunt Zorgfraude. Omdat hier ook arbeidsrechtelijke kanten aan zitten, is het verstandig om bij vervolgstappen juridisch advies in te winnen.

Wil je diplomacontrole goed vastleggen in je aannamebeleid, zodat je het bij een inspectie kunt laten zien? We helpen je graag om hier een werkbare, eenvoudige werkwijze van te maken die past bij de grootte van jouw organisatie.