PRISMA of SIRE bij calamiteitenonderzoek: wat is het verschil?

PRISMA en SIRE zijn beide gestructureerde onderzoeksmethoden voor calamiteitenonderzoek in de zorg: PRISMA (Prevention and Recovery Information System for Monitoring and Analysis) richt zich op oorzaakanalyse via een causale boomstructuur, terwijl SIRE (Systematische Incident Reconstructie en Evaluatie) werkt vanuit een chronologische reconstructie van gebeurtenissen.

Na een calamiteit in de zorg heeft een zorgorganisatie de verplichting om onderzoek te doen en de bevindingen te melden bij de IGJ. Maar welke onderzoeksmethode gebruik je? Twee namen komen steeds terug: PRISMA en SIRE. Beide zijn geaccepteerd door de IGJ, maar ze werken anders en zijn geschikt voor verschillende typen calamiteiten.

Bij Meerdijk Advies begeleiden we zorgorganisaties bij calamiteitenonderzoek: van de eerste melding tot het definitieve rapport. We kiezen de methode die past bij de aard van de calamiteit en de capaciteit van de organisatie.

Hoe werkt PRISMA?

PRISMA analyseert een calamiteit door vanuit het eindresultaat terug te redeneren naar de onderliggende oorzaken. Het resultaat is een "causaliteitsboom": een visuele weergave van de keten van oorzaken en bijdragende factoren. PRISMA is met name sterk in het blootleggen van systeemfouten: niet wie iets fout deed, maar waarom het systeem toeliet dat het fout kon gaan.

PRISMA is geschikt voor calamiteiten waarbij meerdere factoren een rol spelen en waarbij systemische verbeteringen nodig zijn. De methode wordt breed gebruikt in de Nederlandse zorg en is goed gedocumenteerd.

Hoe werkt SIRE?

SIRE reconstrueert de calamiteit chronologisch: wat gebeurde er, in welke volgorde, en welke beslissingen werden op welk moment genomen? Het resultaat is een tijdlijn van gebeurtenissen met bijbehorende analyse van wat anders had gekund. SIRE is met name sterk als de volgorde van handelingen cruciaal is voor het begrip van de calamiteit.

SIRE is geschikt voor calamiteiten waarbij het verloop van de situatie centraal staat. Denk aan acute medische situaties, valincidenten of situaties waarbij communicatie een sleutelrol speelde.

Welke methode kies je?

• Kies PRISMA als de calamiteit waarschijnlijk het gevolg is van systemische of organisatorische factoren.
• Kies SIRE als de chronologie van gebeurtenissen en beslissingen centraal staat.
• Overleg altijd met een ervaren begeleider: Meerdijk Advies helpt bij de keuze en de uitvoering van het onderzoek.

Veelgestelde vragen over calamiteitenonderzoek

Ben ik verplicht om PRISMA of SIRE te gebruiken?
Nee. De IGJ schrijft geen specifieke methode voor. Wat de IGJ verwacht, is een systematisch en onafhankelijk onderzoek met aantoonbare oorzaakanalyse en concrete verbetermaatregelen. PRISMA en SIRE zijn de meest gebruikte en geaccepteerde methoden, maar andere gestructureerde aanpakken zijn ook mogelijk.

Kan ik het onderzoek zelf uitvoeren?
Dat hangt af van de capaciteit en onafhankelijkheid binnen jouw organisatie. Een intern onderzoek door direct betrokkenen heeft beperkte geloofwaardigheid bij de IGJ. Meerdijk Advies voert onafhankelijk calamiteitenonderzoek uit, wat de kwaliteit en de geloofwaardigheid van het rapport ten goede komt.

Hoe lang heeft een calamiteitenonderzoek te duren?
De IGJ stelt termijnen. Voor een meldingsplichtige calamiteit moet binnen een bepaalde termijn een eerste melding zijn gedaan en een definitief rapport worden ingediend. Meerdijk Advies begeleidt het gehele traject om te zorgen dat termijnen worden gehaald.

Heeft jouw organisatie te maken met een calamiteit en wil je weten hoe je het onderzoek aanpakt? Neem contact op met Meerdijk Advies.